Şiirde Bir Dönem Tanıklığı: Cem Savran ve Metal Kelebek
Cem Savran; 12 Eylül öncesinin koyu karanlık gündüzlerini, toplumsal koşulların ve egemen sınıfın cinnet halini, ilk gençliğinin masumiyetiyle karşılamış şairlerden. Siyasal cinayetler yelpazesinin tam sınırında, hayatı poetik bir duyarlılıkla savunan bir kuşağın sesi… Şiirine sızan derin toplumsal duyarlılık, kuşkusuz bu sisli ve ağır sürecin mirası.
Savran’ın şiir serüveninde içerik, biçimin önünde bir bayrak gibi yükseliyor ve bu ayrıcalığı fazlasıyla hak ediyor. Böylece şiir; estetik kaygı eksikliğinden değil, yaşanmışlıklardan beslenen lirik ve zorlamasız bir söylemin doğal sonucuna dönüşüyor. Metaforlar, dışarıdan iliştirilmiş birer süs değil, içerikle bütünleşmiş çağrışım zenginlikleri haline geliyor. İşte bu yüzden Savran’ın şiiri, yapay “atölye” arayışlarına ihtiyaç duymayan, kendi köklerinden doğan özgün bir kimliğe sahip.
Şairin yeni durağı olan Metal Kelebek, otuz üç şiiri bir araya getiriyor. İlk dönem şiirlerine kıyasla anlamsal açıdan biraz daha dingin, daha oturaklı poetik yapı dikkat çekiyor. Dizeler, başladığı yerle bittiği menzili iyi bilen; fazlalıklara ve eksikliğe mahal bırakmayan bir berraklığa sahip. Cem Savran, kitabın bütününde disiplinli bir işçilik sergileyerek; her şiiri, kısa öykü tutarlılığına denk bir teknik disiplinle inşa etmiş.
Savran’ın şiiri, toplumcu bir damarın lirik izdüşümü olarak okunabilir. Özellikle modern çağın yaşam biçimine ve ruhsuzlaşan kentlerine yönelttiği eleştirel tavır, kitabın temel direklerinden birini oluşturuyor. Bu tavrın en bariz örneği olan “Eşek Ölüsü” şiirinde; Baudelaire’in Paris Sıkıntısı’ndaki duyarlılığını selamlayarak, yabancılaşan insana ve kentin çürüyen dokusuna dair sert bir itiraz yükseltiyor.
Eşek Ölüsü
hangi sokağına girsem anıların çamuru
beni iştahla yutan kapılar, beni dışarı kusan kapılar… kesif egzos ve çöp kokusu
kent nalları dikmiş eşek ölüsü Bodler’in.
her ağaç servi sokaklarda, parklarda
her çiçek karanfil
sapsarı suratlı çocuklar salıncaklarda
fısıldaşıyor uğursuz uydu kuşları
çürüyor insanlar orada burada
ve her yerde kıvıl kıvıl
küçük, tombul tombul kurtçuklar…
hırslar, oburluklar, kuşkular…
bu kent nalları dikmiş eşek ölüsü Bodler’in
Cem Savran, bencil hayatların ve rutin duyarsızlıkların karşısına şiirin o diri belleğiyle dikiliyor. Metal Kelebek, şairin toplumcu çizgisindeki olgunluk döneminin en somut çalışması olarak kütüphanemizdeki yerini alıyor.
İlk yayınlanma tarihi: 19 Mar 2020
