Yazma Rutini Nasıl Oluşturulur? Yazmayı Sürdürülebilir Kılmanın Yolları

Yazmaya başlamakla yazmayı sürdürmek aynı şey değildir. Bazen zihnimizde dolaşan bir düşünce bizi masaya oturtur; bazen de günler boyunca tek bir cümle kuramayız. Yazma isteği vardır, fakat gündelik hayatın telaşı, ertelenen işler ve zihinsel yorgunluk bu isteğin önüne geçer.

Bu nedenle yazma rutini oluşturmak, her gün aynı saatte masaya oturmaktan ibaret değildir. Asıl mesele, yazmayı hayatın içinde kendine yer bulabilen bir uğraşa dönüştürmektir. Bunun için kusursuz bir çalışma düzenine değil, sürdürülebilir bir alışkanlığa ihtiyaç duyarız.

Yazmaya zaman ayırmak neden bu kadar zor?

Yazmak çoğu zaman boş zaman bulmayı beklediğimiz işler arasındadır. Günün işleri tamamlandığında, zihnimiz dinlendiğinde ya da uygun koşullar oluştuğunda yazacağımızı düşünürüz. Ne var ki beklenen boşluk her zaman gelmez.

Üstelik yazmaya başlamadan önce zihnimizde görünmez bir eşik oluşabilir. Yazının iyi olması, düşüncenin eksiksiz biçimde aktarılması, ilk cümlenin etkileyici olması gerektiğini düşünürüz. Böylece yazma eylemi, henüz başlamadan ağırlaşır.

Rutinin ilk işlevi bu eşiği küçültmektir. Yazmayı büyük bir hedef olmaktan çıkarıp yeniden ulaşılabilir hâle getirmek.

Her gün yazmak şart mı?

Yazma rutini denildiğinde akla genellikle her gün yazmak gelir. Oysa herkesin çalışma koşulları, sorumlulukları ve yazıyla kurduğu ilişki aynı değildir. Her gün yazmak bazıları için verimli bir yöntemken bazıları için gereksiz bir baskıya dönüşebilir.

Önemli olan sıklıktan çok sürekliliktir. Haftada üç gün, belirli bir zaman aralığında yazmak; her gün yazmayı hedefleyip birkaç gün sonra tamamen bırakmaktan daha işlevsel olabilir.

Kendinize şu soruyu sorun: Yazmaya haftanın hangi günlerinde ve hangi saatlerinde gerçekten zaman ayırabilirim?

Cevap, ideal koşullara değil, mevcut hayatınıza dayanmalı. Yazma rutini hayatınızı bütünüyle değiştirmek zorunda bırakmamalı; hayatınızın içinde çalışabilmeli.

Sürdürülebilir bir yazma rutini için 6 öneri

1. Büyük hedefler yerine küçük bir başlangıç belirleyin

“Bugün iyi bir yazı yazacağım” hedefi belirsiz ve ağırdır. Bunun yerine “On beş dakika yazacağım” ya da “Aklımdaki düşünceyi bir paragrafta anlatacağım” demek daha somut bir başlangıç sağlar.

İlk hedefiniz tamamlanmış bir yazı üretmek değil, yazma sürecine girmektir. Bir paragrafla başlayan çalışma zamanla genişleyebilir. Ancak başlangıçta kendinizden uzun ve kusursuz bir metin beklemeyin.

2. Yazma zamanınızı mümkün olduğunca belirginleştirin

“Fırsat bulduğumda yazacağım” düşüncesi çoğu zaman ertelemeye açık bir alan bırakır. Bunun yerine yazmayı belirli bir zamanla ilişkilendirin.

Sabah kahvaltısından önce, öğle arasında ya da akşamın sakin bir saatinde… Hangi zamanın daha verimli olduğu kişiden kişiye değişir. Önemli olan, seçtiğiniz zamanın gerçekçi olmasıdır.

Başlangıçta kısa bir süre belirlemek yeterlidir. Rutinin oturması için uzun çalışma saatlerinden önce düzenli bir başlangıç gerekir.

3. Yazmaya başlamadan önce ne yapacağınızı bilin

Her oturumda yeni bir konu bulmaya çalışmak, yazma sürecini zorlaştırabilir. Bu nedenle aklınıza gelen düşünceleri, cümleleri, gözlemleri ve konu başlıklarını küçük bir not defterinde ya da dijital bir dosyada biriktirin.

Yazma zamanı geldiğinde sıfırdan düşünmek yerine bu notlardan birini seçebilirsiniz.

Bir cümle, bir soru, duyduğunuz bir konuşma ya da dikkatinizi çeken küçük bir ayrıntı… Yazının başlangıcı her zaman büyük bir fikir olmak zorunda değildir.

4. Yazmakla düzeltmeyi birbirinden ayırın

Yazarken her cümleyi yeniden okumak ve düzeltmek, düşüncenin akışını kesebilir. İlk taslakta anlatmak istediğinizi ortaya çıkarmaya çalışın. Sözcük seçimlerini, anlatım bozukluklarını ve paragraf düzenini daha sonra gözden geçirin.

İlk yazılan metnin kusursuz olması gerekmez. Hatta çoğu zaman iyi bir yazı, ilk taslağın yeniden düşünülmesiyle ortaya çıkar.

Yazma ve düzeltme farklı zihinsel uğraşlardır. Bunları birbirinden ayırmak, her ikisine de daha sağlıklı yaklaşmanızı sağlar.

5. Yazamadığınız günleri rutinin dışında bırakmayın

Bir gün yazamadığınızda bütün düzenin bozulduğunu düşünmeyin. Yazma alışkanlığında asıl sorun ara vermek değil, arayı başarısızlık olarak yorumlayıp geri dönmekten vazgeçmektir.

Yoğun bir günün ardından uzun bir metin yazamayabilirsiniz. Bunun yerine birkaç cümle not almak, önceki yazıyı okumak ya da ertesi gün üzerinde çalışacağınız düşünceyi belirlemek yeterli olabilir.

Böylece yazıyla kurduğunuz bağ tamamen kopmaz. Rutinin amacı her gün aynı miktarda üretmek değil, yeniden başlayabileceğiniz bir alanı korumaktır.

6. Yazma sürecinizi zaman zaman gözden geçirin

Bir süre uyguladıktan sonra rutininizi değerlendirin. Belirlediğiniz saat gerçekten verimli mi? Yazmaya başlamanızı zorlaştıran şey ne? Hedefiniz gereğinden büyük mü? Daha kısa sürelerle çalışmak size daha iyi geliyor olabilir mi?

Yazma düzeninizi değiştirmek başarısızlık değildir. Tam tersine, kendi çalışma biçiminizi tanımanın bir parçasıdır.

Başkasının yöntemi size ilham verebilir; ancak yazma rutininizin sizin hayatınıza ve üretme biçiminize uygun olması gerekir.

Yazma isteği olmadığında ne yapılmalı?

Yazma isteğinin her zaman aynı yoğunlukta olması beklenemez. Bazen bir düşünce zihnimizi sürekli meşgul eder, bazen de yazmak için masaya oturduğumuzda hiçbir şey söyleyemeyecekmişiz gibi hissederiz.

Bu noktada kendinizi uzun bir çalışma için zorlamak yerine yazma eylemini küçültmeyi deneyebilirsiniz. Bir cümle yazın. Önceki metninizi okuyun. Aklınızdaki düşünceyi tamamlamadan not edin.

Bazen yazmak, doğrudan yeni bir metin üretmek değildir. Okumak, düşünmek, gözlemlemek ve biriktirmek de yazma sürecinin parçalarıdır.

Ancak bu hazırlıkların sürekli yazmanın yerine geçmesine de izin vermemek gerekir. Bir noktada düşünceleri metne dönüştürmek, yazma uğraşının kaçınılmaz parçasıdır.

15 dakikalık yazma rutini: Küçük bir başlangıç

Yazmaya düzenli zaman ayırmakta zorlanıyorsanız aşağıdaki kısa çalışma planını deneyebilirsiniz:

2 dakika: Aklınızdaki konuyu ve yazmak istediğiniz düşünceyi belirleyin.
10 dakika: Cümleleri düzeltmeden yazın. Konudan uzaklaşsanız bile düşüncenizi sürdürün.
3 dakika: Yazdıklarınızı okuyun. İşe yarayan bir cümleyi ya da geliştirmek istediğiniz düşünceyi işaretleyin.

Bu çalışmanın amacı on beş dakikada tamamlanmış bir yazı üretmek değildir. Yazmaya başlamayı kolaylaştırmak ve her oturumdan sonra üzerinde çalışılabilecek bir iz bırakmaktır.

Birkaç gün sonra aynı çalışmayı yeniden deneyin. Süreyi artırmak için acele etmeyin. Önce bu kısa zamanın yazıyla kurduğunuz ilişkiye nasıl katkı sağladığını gözlemleyin.

Yazma rutini oluştururken yapılan yaygın hatalar

Yazma alışkanlığı kazanmak isterken bazı hedefler, farkında olmadan süreci zorlaştırabilir:

Başlangıçta çok uzun çalışma süreleri belirlemek.
Her gün belirli sayıda kelime yazmayı zorunlu tutmak.
İlk taslağın hemen iyi olmasını beklemek.
Başka yazarların çalışma düzenlerini kendi hayatına aynen uygulamak.
Birkaç gün ara verince rutini tamamen bırakmak.

Bunların ortak noktası, yazmayı sürdürülebilir bir uğraş olmaktan çıkarıp sürekli yerine getirilmesi gereken bir görev hâline getirmeleridir.

Yazma düzeni, yazarı metne yaklaştırmalı; metinle arasına yeni bir engel koymamalıdır.

Yazma rutini, yazıyla kurulan ilişkinin bir parçasıdır

Yazma rutini oluşturmanın tek bir doğru yolu yoktur. Kimi yazar sabahın erken saatlerinde daha rahat çalışır, kimi gece sessizliğinde. Kimi uzun süre masadan kalkmadan yazar, kimi kısa aralıklarla ilerler.

Bu farklılıklar, yazmanın kişisel doğasını gösterir. Önemli olan, başkasının düzenini taklit etmek değil, kendi yazma biçiminizi tanımaktır.

Yazmayı sürdürebilmek için her gün büyük bir ilham beklemek zorunda değiliz. Bazen küçük bir zaman aralığı, bir cümle ve yeniden başlama kararı yeterlidir. Yazma rutini, tam da bu küçük başlangıçların zaman içinde birikmesiyle oluşur.

Yazmak için her zaman hazır hissetmeyebiliriz. Ama yazıya geri dönebileceğimiz bir yerimiz varsa, başlangıç artık eskisi kadar uzak değildir.