Metafor, imge ve sembol birbirine yakın kavramlar olduğu için sık sık karıştırılır. Üçü de edebî dilin görünen anlamı genişletmesine yardım eder; ancak çalışma biçimleri aynı değildir.
## Metafor
Metaforda iki farklı anlam alanı arasında doğrudan bir ilişki kurulur. “Hayat bir yolculuktur” dediğimizde hayat, yolculuk kavramının özellikleriyle düşünülür. Yol, durak, yön değiştirme ve varış gibi çağrışımlar hayata taşınır.
## İmge
İmge, okurun zihninde duyusal veya çağrışımsal bir tasarım oluşturur. “Akşam, odanın içine ağır ağır çöktü” cümlesi akşamı fiziksel bir varlık gibi hissettirir. İmgenin sınırı tek bir benzetmeden çok daha geniş olabilir.
## Sembol
Sembol, metin içinde daha geniş bir anlam taşıyan unsurun kendisidir. Bir anahtar özgürleşme, sır, geçmiş veya yeni bir başlangıç fikrini taşıyabilir. Bu anlam, eserin bağlamıyla birlikte oluşur.
## Üçünü nasıl ayırabiliriz?
Pratik bir okuma yöntemi şöyledir: Bir ifade iki alan arasında ilişki kuruyorsa metafora; zihinde belirgin bir duyusal/çağrışımsal tasarım yaratıyorsa imgeye; metnin içinde daha geniş bir anlam yükü taşıyan ve tekrarlarla güçlenen bir unsursa sembole yaklaşır.
Elbette sınırlar her zaman kesin değildir. Aynı unsur aynı anda metaforik, imgesel ve sembolik işlev üstlenebilir.
## Sonuç
Bu kavramları birbirine rakip tanımlar gibi değil, farklı bakış açıları olarak düşünmek daha verimlidir. Edebî metinler çoğu zaman tek bir teknikle değil, birkaç anlam üretme biçiminin birlikte çalışmasıyla güçlü hâle gelir.
