Bir romanı okurken bazen sayfalar kendiliğinden akar. Bir bölümü bitirirsiniz, “Bir sayfa daha,” dersiniz. Sonra bir bakarsınız, yirmi sayfa geçmiş. Ama bazı bölümlerde aynı şey olmaz. Bir karakter bir odaya girer. Pencereye bakar. Oturur. Birkaç cümle konuşur. Sonra geçmişten bir anı hatırlar. Birkaç sayfa boyunca neredeyse hiçbir şey “olmaz”. Buna rağmen bölümden kopmazsınız. Bazen de […]
İyi bir öykü çoğu zaman büyük bir fikirle değil, zihne takılan küçük bir ayrıntıyla başlar. Güçlü Bir Karakter Nasıl Oluşturulur sorusuna yaklaşırken hazır reçetelerden önce metnin kendi ihtiyacını anlamak gerekir. İşe doğru soruyla başlamak Yazarken ilk hedef kusursuz bir sonuç üretmek değildir. Önce metnin merkezindeki soruyu bulmak gerekir: Burada değişen nedir, kim ne istiyor ve […]
Bir metni güçlendiren şey, yalnızca ne söylediği değil, okuru o söze nasıl yaklaştırdığıdır. Öyküde İlk Cümle Neden Önemlidir sorusuna yaklaşırken hazır reçetelerden önce metnin kendi ihtiyacını anlamak gerekir. İşe doğru soruyla başlamak Yazarken ilk hedef kusursuz bir sonuç üretmek değildir. Önce metnin merkezindeki soruyu bulmak gerekir: Burada değişen nedir, kim ne istiyor ve bu isteğin […]
Hikâyenin İlk Cümlesi Nasıl Kurulur? Okuru İlk Paragrafta İçeri Almak Bir hikâyenin ilk cümlesi yalnızca başlangıç değildir. Okurun metne hangi mesafeden bakacağını, kimin peşinden gideceğini ve anlatılan dünyanın nasıl bir dünya olduğunu daha ilk anda belirler. Fakat etkileyici bir giriş, mutlaka şaşırtıcı bir cümleyle başlamak zorunda değildir. Bazen çok sıradan görünen bir hareket, doğru yerde […]
Bir romanın son sayfasına geldiğimizde olaylar bitmiş olabilir; fakat anlam her zaman bitmez. Bazı romanlar temel çatışmayı çözer, bazıları önemli bir soruyu açık bırakır, bazıları ise son cümlesiyle baştaki ayrıntılara yeniden bakmamızı sağlar. Bu nedenle romanın sonunu yalnızca “Ne oldu?” diye okumak yerine, “Son bölüm şimdiye kadar okuduklarımı nasıl değiştiriyor?” diye sormak gerekir. Güçlü bir […]
Bir öykü fikri çoğu zaman öykünün kendisi değildir. Bir görüntü olabilir: Her sabah aynı bankta oturan yaşlı bir adam. Bir cümle olabilir: “Annem öldüğünde evdeki bütün saatleri durdurduk.” Bir davranış olabilir: Yıllardır konuşmayan iki kardeşten birinin diğerine gizlice para göndermesi. Bunların her biri bir öykünün başlangıcı olabilir. Ama henüz ortada bir öykü yoktur. Öykü yazmak, […]
Bir roman karakterini tanımak için çoğu okur önce onun ne söylediğine bakar. Ne düşünüyor? Ne istiyor? Kimi seviyor? Neden öfkeli? Oysa güçlü bir roman karakteri çoğu zaman kendisini doğrudan anlatmaz. Hatta bazen söylediği şeyler, onu anlamanın en güvenilir yolu bile değildir. Bir karakteri gerçekten okumaya başladığınızda başka ayrıntılar önem kazanır: Kimsenin görmediği yerde ne yapıyor? […]
Pastiş ve parodi, başka metinlerin üslup veya yapı özelliklerinden yararlanarak yeni bir anlatı kuran iki tekniktir. Birbirine yakın görünseler de amaçları ve tonları farklılaşabilir. ## Pastiş nedir? Pastiş, belirli bir yazarın, dönemin veya türün üslubunu…
Bazı romanlar ilk bakışta bize bir aşk hikâyesi anlatıyor gibi görünür. Jane Austen’ın Gurur ve Önyargı romanı da böyledir. Elizabeth Bennet ile Fitzwilliam Darcy arasındaki ilişki, anlatının merkezinde yer alır; ancak romanı yalnızca iki insanın birbirine âşık olma hikâyesi olarak okumak, Austen’ın asıl oyunlarından birini gözden kaçırmamıza neden olur. Çünkü bu romanda insanlar birbirlerini yalnızca […]
Metinlerarasılık, bir metnin başka metinlerle kurduğu açık veya örtük ilişkilerin bütünüdür. Bir yazar eski bir hikâyeyi yeniden yazabilir, bir şiire başka bir eserden dize çağrıştırabilir veya bilinen bir karakteri farklı bir bağlamda kullanabilir. ## Hiçbir…
Bir romanı okurken anlatıcının söylediklerine inanmak kolaydır. Çünkü hikâyeyi bize o anlatır. Olayları onun gözünden görür, karakterleri onun verdiği bilgilerle tanır, geçmişi onun hatırladığı kadarıyla öğreniriz. Fakat bir süre sonra küçük bir şey fark edebilirsiniz. Anlatıcının söylediği ile başka bir karakterin söylediği birbirini tutmuyordur. Bir olayın ayrıntıları değişiyordur. Anlatıcı kendisini sürekli haklı çıkarıyordur. Ya da […]
Modernizm ve postmodernizm çoğu zaman birbirinin devamı gibi düşünülür; aralarında gerçekten bir ilişki vardır. Ancak gerçeklik, özne, anlatı ve anlam konularına yaklaşımları bakımından belirgin farklar taşırlar. ## Modernizmin temel kaygısı Modernist yazar, parçalanmış dünyayı anlamlandırmaya…