Seksenli yılların başından itibaren insanlığı etkisi altına alan pop kültürünün, yerinde saymaya niyeti yok. Evrimleşerek, kendi hegemonyasını genişleterek hem iktisadi hem sosyal bir güç olarak insanlık kültürünü, geleceğini tehdit ediyor. İki bloklu dünya düzenin yerini alan yeni yapının adı küresel dünya olsa da hem sermaye hem otorite anlamında çok başlılık sürüyor. Görünürdeki tek kutuplu düzende, […]
Filozoflar dünyayı sadece farklı yorumladılar; oysa aslolan onu değiştirmektir. (Karl Marx, “Feuerbach Üzerine Tezler”) Kimi yazınsal metinlerde dil dışı göndergeler öne çıkar. Dış dünyanın gerçekliği; kurmaca gerçekliği, kurmacanın iç dengesini, metnin anlamını belirler böyle durumlarda. Bu tür göndergeler herkesçe biliniyorsa metnin anlaşılırlığında sorun oluşmaz. Çok az biliniyor ya da hiç bilinmiyorsa, en azından iki durum […]
Argo dilin caz müziğidir. Ekonomik açıdan en alttaki ezilen sınıfların dilidir. Bilen bilir ezilen sınıfların en büyük zenginliği dayanışmadır. Argo, doğası gereği sınıfsal dayanışmanın dilidir. Anarşisttir. Devlet elinin en az değebildiği kenar mahalle, varoş ve gettolarda elini kolunu sallaya sallaya dolaşır. Meyhanelerin, karanlık arka sokakların, bıçkınlığın, kabadayılığın, fuhuş yapmak zorunda bırakılmışların, uyuşturucuya bulaşmışların yasadışı dilidir […]
gece saat bir otuz
terasa çıktım gülleri kesip budadım
birini kızıma verdim birini annesine
birini -kesmediğim- kendime
kendime ve hayallerime verdim
Fredric Jameson (1934), Dil Hapishanesi adlı kitabında, “Marr anlaşmazlığı sırasında ateşli bir biçimde tartışılan” Marksizm ve dil sorununun, Stalin tarafından çözülmekten çok kapatıldığını, Stalin’in, Marksistler arasında aforizma özelliği kazanmış olan “Kısacası, dil ne temel ne de üst yapılar arasında yer alabilir” sözünü ayraç içinde aktararak belirtir (s. 185). Öte yandan, zaten dil ile ideoloji-toplum-psikoloji vb. […]
Re. Defteri, 01.10.2009 Yaz sonuna geliyoruz. Sıcaklar sürüyor, zaman zaman biraz serinlik de oluyor. Mevsimler. Zamanın geçtiğini bize en açık biçimde gösteren anlar. Bu kaçıncı geçen yaz? Bu kaçıncı gelen güz? Zaman daha hızlı mı geçiyor artık? Sanki sonuna yaklaşıyorum ömrümün. Bir rüya mı hayat, bir yanılsama mı? Her şeyin ölmekle bitmediğine inananlara imrenmemek elde […]
Sanatın işlevinin ne olduğu üzerine pek çok tez bulunmaktadır. Genelleme ve indirgemelerin ötesinde günümüzde kanımca bunlardan en önemlisi, onun modern seküler insan üzerinde dinin işlevinin büyük bir kısmını üstlendiği tezi. Elbette bunun da pek çok tez gibi koşullu, büyük ölçüde doğruluk payı olsa da “eksik doğru” bir tez olduğunu gözden uzak tutmamak gerekir. Bu bağlamda […]
Benzetmenin (teşbih, simile, comparasion, Vergleich, Gleichnis) belagat ve retorik tarihinde yapılmış en ayrıntılı, en geniş sınıflamasıdır.
Yazınsal Türler Arasında Edebiyatın her türü herkese aynı ölçüde çekici gelmez. Bazıları şiirden bazıları öykü veya romandan bazıları da denemeden hoşlanır. Bir okur olarak durum böyle. Fakat bir yazar için durum biraz farklı. Hoşlanmaktan daha fazla belirleyici olan şey yazarın bilgi birikimi ve eğilimleri. Şiir, genellikle yazmaya atılan ilk adımken, öykü ve roman genellikle şiirden […]
“Metafor”, Aristoteles’te “mecaz (trope)” kavramı karşılığıdır ama Cicero ve Quintilian dönemiyle birlikte anlam daralmasına uğramıştır. “Trope (mecaz)” çeşitlerine ayrı ayrı adlar verilmiş; “metafor”, benzerlik esasına dayanan mecazların (değişmecelerin) adı kılınmıştır. Günümüzde ise hem “mecaz (değişmece)” hem de “metafor (eğretileme)” kavramlarının geleneksel anlamları aşılmıştır artık; salt dille yetinilmeyip onun dışına çıkılarak bilişsel, düşünsel boyutlarda, kavramsal düzlemde de ele alınmaktadır hemen her konu.
Sömürü düzeni içinde şairler her açıdan süreğen olarak ajite edilirler. Bu yüzden onlarda ekonomik ve toplumsal koşulların reddini dile getiren şiirler yazma eğilimi baskındır. Bu eğilimde olanların büyük çoğunluğunun emeğiyle geçinmek zorunda olduklarını söyleyebiliriz. Zaten şiir, büyük ölçüde ekonomik, ulusal, tarihsel, dini veya ahlaki her türden toplumsal baskı ve bu baskıya karşı kendini savunma isteğinin […]
Kibatek tarafından düzenlenen Cumartesi Söyleşileri’nin bu haftaki konuğu Cem Savran. 1 Nisan 2023 Cumartesi günü düzenlenecek olan Şiir ile Roman Arasında konulu söyleşinin başlama saati 14.00